عباس قديانى
353
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
ساسانى است . خسرو در اواخر حكومت درصدد برآمد تا جانشين براى خود تعيين كند . وى يكى از فرزندان شيرين به نام مردانشاه را براى اين سمت برگزيد ، اما شيرويه پسرى كه خسرو از دختر قيصر داشت ، خود را شاه خواند . فرماندهان پادگان تيسفون و گروهى از بزرگان خسرو را دستگير و زندانى كرده و در سال 628 م . به هلاكت رسانيدند . خسرو پنجم : - ساسانيان خسرو چهارم : - ساسانيان خسرو خان گرجى مستوفى 1123 ه . ق . ، از نجباى گرجستان ، برادرزادهء گرگين خان گرجى بعد از كشته شدن گرگين خان به دست غلجاييان ، خسرو خان از جانب شاه سلطان حسين به تسخير قندهار و دفع ميرويس افغان مأمور شد . خسرو خان ميرويس را شكست داد و قندهار را به محاصره گرفت . افغانها راضى شدند كه اگر به آنها امان داده شود تسليم گردند . اما خسرو خان كه قصدش انتقام خون گرگين خان بود به آنها امان نداد . ناچار غلجاييان ديگربار به جنگ برخاستند و اين دفعه ميرويس فاتح شد و خسرو خان به قتل رسيد . خسرو دوم : - خسرو پرويز خسرو سوم : - ساسانيان خسرو شاه ديلمى « ابو سعيد خسرو شاه » از شاهزادگان سلسلهء آل بويه ، پسر عماد الدين ديلمى ، وى بر برادر خود ابو منصور فولادستون ( حكومتش 440 - 448 ه . ق . ) عصيان كرد ، و ميان آندو جنگ روى داد ، و خسرو شاه كشته شد . خسرو شاه غزنوى [ « سلطان ظهير الدوله ( و به روايتى تاج الدوله ) خسرو شاه » ] ، پادشاه سلسلهء غزنويان آل ناصر ، پسر بهرامشاه غزنوى ، در سال 552 ه . ق . ، بعد از پدر ، به تخت نشست . مقارن جلوس او ملوك غور بر زاولستان ( بست و زمينداور و تكينآباد ) تسلط يافته بودند ، و خراسان در دست غزان بود ، و سلطان سنجر درگذشته بود . خسرو شاه نتوانست به اين وضع بسازد . به سوى هندوستان رفت ، و غزنين يك چند به دست غزان افتاد ، و سرانجام غياث الدين محمد سام لشكر آورد ، و غزنين بگرفت ، و معز الدين محمد سام را بر تخت غزنين نشاند ، و خسرو شاه به لاهور رفت . خسرو ملك غزنوى پادشاه سلسلهء غزنويان آل ناصر ( 598 ه . ق . ) ، پسر سلطان خسرو شاه غزنوى . در لاهور به تخت نشست . وى اكثر اوقات به عشرت مىگذاشت . معز الدين محمد سام در 575 ه . ق . وى را در نزديك لاهور شكست داد ، و بار ديگر در سال 583 لشكر آورد و لاهور را تصرف كرد . خسرو ملك را به عهد بگرفت و به غزنين برد ، و از آنجا به فيروزكوه فرستاد ، و او را در قلعهاى حبس كردند ، و به سال 598 ه . ق . وى را كشتند . در همين سال پسرش بهرامشاه را هم كه در قلعهء سيف رود غزنين زندانى بود به قتل آوردند . ( ظاهرا مؤلف تاريخ گزيده قسمتى از اخبار اين خسرو ملك را با اخبار راجع به خسرو شاه غزنوى خلط و اشتباه كرده است ) .